शारदीय नवरात्रोत्सव २०२६....पाचव्या माळेचे वात्सल्य - जेव्हा युद्धाची देवताही बनते माता, अशी आहे करुणामयी स्कंदमातेची कथा !

     आज शारदीय नवरात्र उत्सवाचा पाचवा दिवस. आज वार आहे गुरुवार, दिनांक १५ ऑक्टोबर २०२६. आजच्या दिवसाचा शुभ रंग आहे पिवळा  आणि आज ज्या देवीच्या दिव्य स्वरूपाची आराधना केली जाते ते स्वरूप आहे नवदुर्गेचे पाचवे, अत्यंत ममतामयी आणि वात्सल्याने ओथंबलेले रूप - आई स्कंदमाता.नवरात्रीचा पहिला टप्पा आज पूर्ण होतो आहे. चार दिवस आपण शक्तीच्या वेगवेगळ्या रूपांना पाहिले. शैलपुत्रीने आपल्याला आधार दिला, ब्रह्मचारिणीने संयम शिकवला, चंद्रघंटेने निर्भयता दिली आणि कूष्मांडाने सृजनाची दृष्टी दिली. आता पाचव्या दिवशी आपण ज्या वळणावर येऊन पोहोचलो आहोत, ते वळण आहे, वात्सल्याचे, मातृत्वाचे आणि नात्यांचे. कारण आजची देवी केवळ एक दुर्गा नाही, ती एक आई आहे. आणि आईपेक्षा मोठी कोणतीच शक्ती या जगात नाही.स्कंदमातेच्या नावातच तिचे संपूर्ण चरित्र दडले आहे. स्कंद म्हणजे भगवान कार्तिकेय, भगवान शंकर आणि पार्वतीचा पुत्र, जो देवांचा सेनापती आहे. आणि स्कंदाची माता ती स्कंदमाता. पुराणानुसार जेव्हा तारकासुर नावाच्या असुराने तिन्ही लोकांत हाहाकार माजवला होता, तेव्हा त्याचा वध केवळ शिवपुत्रच करू शकतो असा वर त्याला होता. म्हणून भगवान कार्तिकेयांचा जन्म झाला आणि त्यांनी तारकासुराचा वध केला. त्या सेनापतीची माता असल्यामुळे पार्वतीलाच स्कंदमाता असे म्हटले गेले.तिचे रूप कसे आहे? ती कमळाच्या आसनावर विराजमान आहे, म्हणून तिला पद्मासना असेही म्हणतात. ती शुभ्र वर्णाची आहे, तिच्या मांडीवर बालरूपात भगवान स्कंद बसलेले आहेत. तिला चार भुजा आहेत, दोन हातांमध्ये कमळाची फुले आहेत, एका हातात बाल स्कंद आहे आणि एका हाताने ती भक्तांना आशीर्वाद देत आहे. ती सिंहावर आरूढ आहे. हे दृश्य साहित्यिकदृष्ट्या पाहिले तर अतिशय विलक्षण आहे. एकीकडे मांडीवर निरागस बाळ आणि दुसरीकडे पायाखाली सिंह. याचा अर्थ असा की आईच्या एका हातात वात्सल्य आहे आणि दुसऱ्या हातात शौर्य आहे. ती जेवढी प्रेमळ आहे, तेवढीच शक्तिशालीही आहे. वैचारिकदृष्ट्या स्कंदमाता आपल्याला नात्यांचे महत्त्व शिकवते. आजच्या आधुनिक युगात जिथे आपण नात्यांपासून दूर जात आहोत, जिथे आई-वडील वृद्धाश्रमात आणि मुले मोबाईलमध्ये हरवली आहेत, तिथे स्कंदमाता आपल्याला सांगते की या जगातील सर्वात मोठी शक्ती ही तुमचे नाते आहे. जी स्त्री आपल्या मुलासाठी संपूर्ण जगाशी लढू शकते, तीच खरी दुर्गा आहे. प्रत्येक आईमध्येच स्कंदमाता दडलेली आहे. म्हणूनच पाचव्या माळेला आईची पूजा करणे म्हणजे आपल्या जन्मदात्या आईच्या त्यागाला, तिच्या ममतेला वंदन करणे आहे. २०२६ च्या शारदीय नवरात्रात पाचव्या दिवसाचा रंग आहे पिवळा. पिवळा रंग हा काही सामान्य रंग नाही. हा रंग बृहस्पतीचा आहे, गुरु ग्रहाचा आहे. गुरु म्हणजे ज्ञान, समृद्धी आणि शुभता. पिवळा रंग हा सूर्याच्या कोवळ्या किरणांचा रंग आहे, हळदी-कुंकवाचा रंग आहे, पिकलेल्या शेतातील सोन्याचा रंग आहे. साहित्यिकदृष्ट्या पिवळा रंग हा आशावादाचा रंग आहे. अंधार कितीही गडद असला तरी सकाळचा पहिला किरण हा पिवळाच असतो. तो सांगतो की रात्र संपली, नवा दिवस उगवला. आजच्या दिवशी पिवळे वस्त्र परिधान करण्यामागे हेच शास्त्र आहे. पिवळा रंग मनाला प्रसन्न करतो, बुद्धीला चालना देतो आणि नकारात्मकता दूर करतो. विद्यार्थ्यांसाठी, शिक्षकांसाठी आणि ज्ञानाच्या क्षेत्रात काम करणाऱ्या प्रत्येकासाठी आजचा दिवस अतिशय महत्त्वाचा आहे. असे मानले जाते की आज पिवळे वस्त्र घालून स्कंदमातेची पूजा केल्याने बुद्धिमत्ता वाढते, मनातील गोंधळ दूर होतो आणि जीवनात स्थैर्य येते. धार्मिक आणि अभ्यासिक दृष्टिकोनातून पाचवा दिवस हा अत्यंत फलदायी मानला जातो. असे म्हटले जाते की या दिवशी केलेली पूजा ही मागील चार दिवसांच्या पूजेपेक्षाही जास्त पुण्य देणारी असते. कारण या दिवशी साधकाचे मन विशुद्ध चक्र मध्ये स्थिर होते. विशुद्ध चक्र हे कंठाच्या ठिकाणी असते आणि ते शुद्धता, वाणी आणि संवादाचे केंद्र आहे. या चक्राच्या जागृतीने वाणीमध्ये गोडवा येतो, व्यक्ती खरे बोलू लागते आणि तिच्या बोलण्याला वजन प्राप्त होते. आजच्या दिवशी देवीला केळी याचा नैवेद्य दाखवला जातो. केळी हे बृहस्पती ग्रहाचे फळ मानले जाते. पिवळ्या रंगाच्या केळीचा नैवेद्य दाखवल्याने आरोग्य चांगले राहते आणि घरात सुख-समृद्धी नांदते. तसेच काही ठिकाणी देवीला पिवळ्या रंगाची खीर किंवा बेसनाचे लाडू याचाही नैवेद्य दाखवला जातो. ॐ देवी स्कन्दमातायै नमः ॥
सिंहासनगता नित्यं पद्माश्रितकरद्वया। शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी॥
या मंत्राचा १०८ वेळा जप केल्याने संतान प्राप्ती होते, मुलांचे आजार दूर होतात, आणि कौटुंबिक जीवनात सुख-शांती नांदते, असा हजारो वर्षांचा अनुभव आहे. ज्या मातांना आपल्या मुलांच्या भविष्याची चिंता आहे, त्यांनी आजच्या दिवशी स्कंदमातेची मनोभावे पूजा करावी. कारण ती केवळ स्कंदाची नाही, तर ती संपूर्ण विश्वाची आई आहे. म्हणून आज पाचव्या माळेला आपण एकच संकल्प करूया - आपण आपल्या आईला, आपल्या कुटुंबाला वेळ देऊ. आपण पिवळ्या रंगासारखे प्रसन्न राहू, ज्ञानाची उपासना करू आणि आपल्या नात्यांना जपू. कारण जिथे मातेचा आशीर्वाद असतो, तिथे कोणतीच शक्ती हरवू शकत नाही.