शारदीय नवरात्रोत्सव २०२६......तिसऱ्या माळेचे तेज - कपाळी चंद्र-घंटा आणि अंगी लाल शौर्याची गाथा, जेव्हा सौम्यताच बनते शस्त्र !

     आज शारदीय नवरात्रीचा तिसरा दिवस. आज वार आहे मंगळवार, दिनांक १३ ऑक्टोबर २०२६. आजच्या दिवसाचा शुभ रंग आहे लाल (Red) आणि आज ज्या देवीच्या रूपाची विधिवत पूजा केली जाते ते रूप आहे - नवदुर्गेचे तिसरे शक्तीपीठ, माता चंद्रघंटा. कालपर्यंत आपण शैलपुत्रीच्या रूपात हिमालयाची स्थिरता पाहिली, ब्रह्मचारिणीच्या रूपात तपाची पराकाष्ठा पाहिली. आजचा दिवस हा त्या दोन्ही गुणांचे फलित आहे. तप पूर्ण झाल्यावर साधकाला जे तेज प्राप्त होते, जे धैर्य प्राप्त होते, तेच तेज म्हणजे चंद्रघंटा. हा दिवस केवळ देवीची पूजा करण्याचा नाही, तर स्वतःच्या आतल्या भयाला जिंकण्याचा दिवस आहे.देवीच्या नावातच तिचे संपूर्ण रहस्य दडले आहे. 'चंद्र' म्हणजे मनाचा अधिपती, शीतलता, आणि 'घंटा' म्हणजे नादब्रह्म, जो नकारात्मक शक्तींचा संहार करतो. देवीच्या मस्तकावर अर्धचंद्र विराजमान आहे, पण तो सामान्य चंद्र नाही, तो घंटेच्या आकाराचा आहे. म्हणून तिला चंद्रघंटा म्हणतात. जेव्हा ही देवी युद्धासाठी हुंकार भरते, तेव्हा तिच्या घंटेच्या नादाने राक्षसांचे हृदय कंप पावते, असे दुर्गा सप्तशती सांगते.तिचे स्वरूप कसे आहे? तिची कांती सुवर्णासारखी तेजस्वी आहे, ती सिंहावर आरूढ आहे, तिला दहा भुजा आहेत. तिच्या दहा हातांमध्ये खड्ग, त्रिशूल, गदा, धनुष्य-बाण, कमळ, कमंडलू, जपमाळ आणि अभयमुद्रा आहे. तिचा सिंह हा धर्माचे प्रतीक आहे. जो स्वतःच्या मनावर संयम ठेवतो, तोच या सिंहावर स्वार होऊ शकतो. पुराणकथेनुसार, जेव्हा असुरांचा अत्याचार वाढला, तेव्हा देवतांच्या तेजातून ही देवी प्रकट झाली. तिच्या प्रकट होताच तिच्या घंटेचा असा प्रचंड नाद झाला की, हजारो दैत्य मूर्च्छित होऊन पडले. म्हणूनच आजच्या काळातही असे मानले जाते की ज्या घरात रोज सकाळ-संध्याकाळ घंटा वाजते, तिथे वाईट शक्ती प्रवेश करू शकत नाहीत.आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून पाहिले तर या दिवशी साधकाचे मन  मणिपूर चक्र  मध्ये स्थिर होते. मणिपूर चक्र हे नाभीच्या ठिकाणी असते आणि ते अग्नी तत्वाचे केंद्र आहे. हे चक्र आत्मविश्वास, नेतृत्व, निर्णयक्षमता आणि पचनशक्तीचे केंद्र मानले जाते. ज्या व्यक्तीचे मणिपूर चक्र कमकुवत असते, ती व्यक्ती नेहमी घाबरते, निर्णय घेऊ शकत नाही. माता चंद्रघंटेची उपासना केल्याने हेच चक्र जागृत होते आणि माणसात एक सिंहासारखी निर्भयता येते. म्हणूनच विद्यार्थी, स्पर्धा परीक्षार्थी आणि नेतृत्व करू इच्छिणाऱ्या प्रत्येकाने आजच्या देवीची उपासना करणे अत्यंत फलदायी मानले जाते.२०२६ च्या शारदीय नवरात्रात तिसऱ्या दिवसाचा रंग आहे रक्तवर्णी लाल. हा योगायोग नाही. मंगळवार हा मंगळ ग्रहाचा वार, जो शक्ती, धैर्य आणि रक्ताचा कारक आहे. लाल रंग हा साहित्यात शृंगाराचा रंग म्हणून वर्णन केला जातो, पण धार्मिक दृष्टिकोनातून तो त्याग, बलिदान आणि शौर्याचा रंग आहे.साहित्यिकदृष्ट्या लाल रंग म्हणजे जीवनाची परिपूर्णता. हिरवा रंग जसा नव्याचा असतो, पांढरा शांतीचा असतो, तसा लाल हा परिपक्वतेचा रंग आहे. फुलातील लाल रंग, कुंकवातील लाल रंग, आणि आईच्या पायावरील आलत्याचा लाल रंग, हा सगळा सृजनाचा गौरव आहे. देवीला लाल चुनरी आणि लाल जास्वंदाची फुले अतिशय प्रिय आहेत. आज लाल वस्त्र परिधान केल्याने व्यक्तीमध्ये एक सकारात्मक ऊर्जा, आत्मविश्वास आणि आकर्षण शक्ती निर्माण होते. हा रंग आपल्याला शिकवतो की सौम्य असणे म्हणजे दुर्बल असणे नव्हे, प्रसंगी सौम्यतेलाच शस्त्र बनवावे लागते, आणि तेच चंद्रघंटा शिकवते.आजच्या दिवशी माता चंद्रघंटेची पूजा करताना तिला दूध, दुधापासून बनवलेली खीर आणि पांढऱ्या मिठाईचा नैवेद्य दाखवण्याची परंपरा आहे. यामागे मोठे विज्ञान आहे. चंद्र हा मनाचा कारक आहे आणि दूध हे चंद्राचे धातू आहे. दूध अर्पण केल्याने मनातील चंचलता, नैराश्य आणि चंद्रदोष दूर होतो. तसेच या दिवशी देवीला मध अर्पण केल्याने कुटुंबात गोडवा टिकून राहतो, असे मानले जाते.
ॐ देवी चंद्रघण्टायै नमः ॥
पिण्डज प्रवरारूढा चण्डकोपास्त्रकैर्युता । प्रसादं तनुते मह्यं चंद्रघण्टेति विश्रुता ॥
      या मंत्राचा १०८ वेळा जप केल्याने व्यक्तीच्या कुंडलीतील मंगळ दोष, भय, दुर्घटना आणि शत्रू बाधा दूर होते, असा भक्तांचा अढळ विश्वास आहे. आजच्या धकाधकीच्या काळात जिथे प्रत्येकजण चिंता, भीती आणि असुरक्षिततेने ग्रासला आहे, तिथे चंद्रघंटेची उपासना म्हणजे एक मानसिक उपचार आहे. तिच्या घंटेचा नाद आपल्याला सांगतो - उठ, जागा हो, आणि तुझ्या आतल्या राक्षसाचा वध कर.म्हणून आज तिसऱ्या माळेला आपण सर्वांनी संकल्प करूया, की आपण फक्त लाल कपडे घालणार नाही, तर लाल रंगासारखे धैर्य, चंद्रासारखी शीतलता आणि घंटेसारखी जागृती आपल्या मनात धारण करूया. हाच खरा नवरात्रोत्सव असेल.