सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेले श्रद्धास्थान : एकविरा देवी पालखी सोहळ्याचा भक्तिमय उत्साह

पुणे

     महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यात, लोणावळ्याजवळ सह्याद्रीच्या डोंगररांगांमध्ये वसलेले एकविरा देवी मंदिर हे अत्यंत प्राचीन आणि जागृत देवस्थान मानले जाते. कार्ला लेण्यांच्या परिसरात उंच कड्यावर वसलेले हे मंदिर निसर्गरम्य वातावरणात भक्तांना आध्यात्मिक शांततेची अनुभूती देते.मंदिरापर्यंत पोहोचण्यासाठी अनेक पायऱ्या चढाव्या लागतात आणि या प्रवासात भाविकांच्या मुखी “जय एकविरा माता”चा अखंड जयघोष ऐकू येतो. हे स्थान श्रद्धा, परंपरा आणि भक्तीभाव यांचे पवित्र केंद्र मानले जाते.एकविरा देवी ही विशेषतः कोळी समाजाची कुलदेवता मानली जाते.समुद्राशी नाते असलेल्या कोळी समाजासाठी देवी ही संरक्षण, धैर्य आणि समृद्धीचे प्रतीक आहे. मासेमारीसाठी समुद्रात जाण्यापूर्वी देवीचे स्मरण करण्याची परंपरा अनेक वर्षांपासून चालत आली आहे. देवीच्या कृपेने संकटांपासून रक्षा होते आणि कुटुंबात सुख-समाधान लाभते, असा दृढ विश्वास भाविकांमध्ये आढळतो. त्यामुळे कोळी समाजात एकविरा आईबद्दल अपार श्रद्धा असून पिढ्यान् पिढ्या ही भक्तीपरंपरा जपली जात आहे.एकविरा देवीच्या स्थानाची धार्मिक महतीही विशेष मानली जाते. आदिशक्तीचे रूप मानल्या जाणाऱ्या देवीच्या चरणी केलेली मनोभावे प्रार्थना पूर्ण होते, अशी भाविकांची धारणा आहे. अनेक भक्त नवस बोलून येथे येतात आणि नवस पूर्ण झाल्यानंतर देवीच्या चरणी कृतज्ञता व्यक्त करतात. नारळ, फुले, चुनरी आणि पारंपरिक अर्पण अर्पून भाविक आपली भक्ती व्यक्त करतात. सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेले हे पवित्र स्थान इतिहास, अध्यात्म आणि श्रद्धेचा अद्वितीय संगम दर्शवते.दरवर्षी येथे विविध धार्मिक सोहळे मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात. काल एकविरा आईचा पालखी सोहळा भक्तिमय वातावरणात पार पडला. पालखी सोहळ्यात हजारो भाविकांनी सहभाग घेत देवीच्या नावाचा जयघोष केला. पारंपरिक ढोल-ताशांचा निनाद, फुलांनी सजवलेली पालखी आणि भक्तांच्या ओठांवरील नामस्मरण यामुळे संपूर्ण परिसर भक्तिरसात न्हाऊन निघाला. या पालखी सोहळ्याला कोळी समाजासह विविध समाजातील भाविक मोठ्या संख्येने उपस्थित राहिले होते. श्रद्धा, परंपरा आणि एकात्मतेचे दर्शन घडवणारा हा सोहळा अत्यंत मंगलमय वातावरणात संपन्न झाला.एकविरा देवी मंदिर हे केवळ देवस्थान नसून श्रद्धा आणि परंपरेचा जिवंत वारसा आहे. कोळी समाजाची अखंड भक्ती, देवीच्या स्थानाची महती आणि दरवर्षी साजरे होणारे धार्मिक सोहळे यामुळे या मंदिराचे महत्त्व अधिक अधोरेखित होते. एकविरा आईची कृपा सर्वांवर सदैव राहो आणि अशीच भक्तिभावाची परंपरा अखंड सुरू राहो, अशी प्रार्थना भाविक व्यक्त करतात.